Herriaren aurka Israelgo Estatua egiten ari den
genozidio terrorista salatu nahi dugu.
Otsailaren 5ean Agate Deuna ospatzen da
Musika klasikoan hasiberrientzako iradokizunak
Santa Ageda bezperan, otsailaren 5aren aurreko egunean, Santa Ageda egun santoral katolikoaren arabera, Euskal Herriko herri askotan ohitura da Santa Ageda kanta abestera irtetea. Ohiturari jarraiki, kuadrilletan ateratzen dira herriko kaleetatik, eta baserri-auzoetan zehar ibiltzen dira atez ate, Santa Agedaren abestia abestuz eta hainbat arrazoitarako dirua bilduz. Makilekin batera lurra erritmikoki jotzen da. Lurrari emandako kolpe erritmiko horrek, eta egintza globalak berak, Lurrari egindako dei batean izan dezake jatorria, neguko solstizioaren ondoren esnatzea amai dezan, herri mailan apur bat sakabanatuta mantentzen den interpretazio batean. Interpretazio hori ondo ulertzen da euskal mitologiaren barruan (Lurra gurtzea, kolore beltzaren metaforak, etab.). Izan ere, Euskal Herriko beste ospakizun erlijioso asko bezala, kristautasunaren aurreko elementu paganoak elementu kristauekin nahasten dira.
Barbis Taldea. Txema Lorente egungo titularrak, Agustina Fernández taldekideak, Los Barbis sortu zuenetik 50 urte igaro direla eta, liburu bat idatzi du, eta, bertan, talde portugaletetar enblematiko horren bizitza zer izan den eta zer den azaltzen digu, mende erdia igaro ondoren, batez ere azken 25 urteetan, aurrekoak Javier López Islak bere garaian "Los Barbis y Portugalete" liburuan bildu baitzituen. Agustinak koru taldearen ibilbidea gogorarazten digu, emanaldien, errezitaldien eta diskografiaren bidez, baita hainbat herri-ekitalditan parte hartu duela ere, inauterietako jaietatik edo Gidako Ama Birjinatik hasi eta portugaletetarrei egindako omenaldietara eta eskatu dieten elkarte guztiekin elkarlanean. (Portugaleteko El Mareometro aldizkaritik jasoa).
Mélanie Hélène Bonis, Mel Bonis bezala ezaguna (1858ko urtarrilaren 21a - 1937ko martxoaren 18a), erromantizismoaren amaierako frantziar konpositore oparoa izan zen. 300 pieza baino gehiago idatzi zituen, pianorako bakarrik eta lau eskutara egindako lanak, organo-piezak, ganbera-musika, medieak, musika korala, meza bat eta orkestrarako obrak barne. Pariseko Kontserbatorioan ikasi zuen, eta bere maisuen artean Cesar Franck, Ernest Guiraud eta Auguste Bazille izan ziren.
Bonis klase ertain baxuko familia paristar batean jaio zen, eta garaiko moral katolikoaren arau zorrotzen arabera hezi zuten. Talentu eta sentsibilitate musikal handikoa, pianoa ikasten hasi zen modu autodidaktan. Hasieran, gurasoek ez zuten beren musika-talentua bultzatu, baina hamabi urte betetzean, Kontserbatorioko irakasle batek musikako ikasgai formalak jasotzeko konbentzitu zituen. Hamasei urterekin hasi zituen ikasketak kontserbatorioan eta akonpainamendu, harmonia eta konposizio klaseetara joan zen, Claude Debussy, Gabriel Pierné eta beste batzuekin ikasgelak partekatuz. Konposatu nahi zuten emakumeek aurkitutako zailtasunen ondorioz, bere lehen izenaren forma androginoena hartu zuen, "Mel".
Gaur, Anne Erdmann biolin-jotzaileak eta Julia Malchow piano-jotzaileak Mél Bonisen Biolin eta pianorako Allegrettoa eskainiko digute.
La Banda Primitiva de Líria, 1819an Fray Antonio Albarracín Enguidanos aita frantziskotarrak sortua, Espainiako Musika Zibileko Bandarik zaharrena da. Irabazi-asmorik gabeko elkartea da, eta bere helburua Musika Banda, Orkestra eta Abesbatzak mantentzea da, bai eta Hezkuntza Eskola bat ere, musika-hezkuntzako maila guztietan. 1888ko Valentziako Lehiaketan parte hartu zuen lehen aldiz, eta lehen saria lortu zuen. Hasieratik, Banda Primitiboak kontzertu ugari eta beste ekitaldi batzuk egin ditu, herrialde osoan eta Europako beste herrialde batzuetan ere, hala nola Alemanian, Belgikan, Frantzian, Holandan eta Suitzan, eta Estatu Batuak eta Txina ere bisitatu ditu. Ezin konta ahala sari eta kontzertu eskaini dituzte hainbat kontinentetan, baita Elkartea zuzendu duten lehen lerroko zuzendariak ere.
Jesus Santandreu saxofoi jotzaile eta konpositore espainiarra da, jazz eta musika klasikoan egindako lanagatik ezaguna, batez ere big bandetan eta orkestra sinfonikoetan. Bere moldakortasunagatik eta bere konposizio eta formatuetarako moldaketetan hainbat musika generotako elementuak integratzeagatik da ezaguna, ganbera-musika, big bandak, orkestra sinfonikoak eta haizezkoak barne.
Volgako Arraunlariak Errusiako abesti folkloriko tradizional bat da, Errusiako Volga ibaiko burlakien (arraunlariak/txalupariak) bizitzan jatorria duena. Burlaizeak itsasontziak ibaian gora arrastaka zeramatzaten langileak ziren, ibai ertzetatik ibiliz eta sokaz tiraka. Lan hori oso gogorra zen, Errusian ibai-garraioa mekanizatu aurretik. Sustraiak, ziurrenik, XVII. edo XVIII. mendekoak dira, nahiz eta XIX. mendean bildu eta ezagun egin zen.
Jesus Santandreuk egindako eta Liriako Banda Primitiboak interpretatutako Banda y sexteto de jazz abestirako moldaketa bat eskaintzen dugu gaur, jazz seikote batek lagunduta eta Rafael Sanz Espert maisuak gidatuta.
Leonard Bernstein (1918 - 1990), konpositore, pianista eta orkestra-zuzendari estatubatuarra, AEBn jaio zen lehen orkestra-zuzendaria izan zen, mundu osoan ospea lortu zuena, munduko zuzendaririk onenetakotzat jotzen dena; eta New Yorkeko Orkestra Filarmonikoa zuzendu zuelako, 1958 eta 1972 bitartean telebistan eman zituen Gazteentzako kontzertuengatik eta bere konposizio askotariko eta bikainengatik ospetsua. Gustav Mahler musikagilearen berpizte modernoan eta funtsezko irudia izan zen, izugarri interesatzen zitzaion konpositorea izanik.. Konpositore gisa, pianorako musika, ganbera-musika, ahots-musika, erlijio-musika, balleterako, zinemarako, operarako eta musikaletarako obra eszeniko ugari eta orkestra-lan ugari idatzi zituen.
"Conga!", Wonderful Town (1953) musikalaren zenbaki zirraragarri eta jai-girokoenetako bat da, Leonard Bernsteinen musikarekin eta Betty Comden eta Adolph Greenen letrekin. I. Ekitaldian New Yorkeko energia ospatzen duten abestien sekuentzia baten amaiera bezala interpretatzen da. Musikalki, jazza, erritmo latinoak eta big band uztartzen ditu, Bernsteinek Broadwayn duen soinu-identitate paregabea nabarmentzen duen "hiri-festa" efektua lortuz.
Musika klasikoari buruzko iradokizunak
Johann Sebastian Bach (1685-1750) biolin-jolea, organo-jolea, zuzendari eta konpositore alemaniarra izan zen. Eisenachen jaio zen, historiako musika-familia garrantzitsuenean, bere baitan 30 konpositore ospetsu baino gehiagorekin. 1703an lortu zuen Arndstateko Printzearen gorteko musikari gisa egin zuen lehen lana, eta 1707an Mülhausenera joan zen organista gisa. Han, Maria Barbara lehengusinarekin ezkondu zen, eta zazpi seme-alaba izan zituen. 1720an emaztea hil ondoren, urte eta erdi geroago berriro ezkondu zen Maria Magdalenarekin, zeinarekin beste hamahiru seme-alaba izango zituen. 1723an Leipzigera joan zen bizitzera eta 65 urterekin hil zen. Musikagile emankorra, Musikaren Historiako hiru jeinu nagusietako bat da Mozart eta Beethovenekin batera. Bere eragina nabarmena izan da Haydn, Mozart, Beethoven, Mendelssohn, Schumann, Chopin eta beste konpositore ospetsu askorengan.
Bachen lanen katalogoa edo Bach-Werke-Verzeichnisen, BWV siglengatik ezagunagoa, konpositorearen lan guztien aurkibide zenbakitu batez osatuta dago,
gaika antolatuta, generoen lan motaren arabera eta Ahots edo instrumentu izaeraren arabera, mundu osoko akademiko eta musikariek erabilia. Katalogo hori 1950ean sortu zuen Wolfgang Schmieder musikologo alemaniarrak.
Kantata musika pieza bat da, ahots bakarlari batek edo gehiagok “abesteko” idatzia, akonpainamendu instrumentalarekin, eta, oro har, mugimendu batzuek osatzen dute, eta, batzuetan, koru batek. Cantata mota zaharrena, cantata da camera bezala ezagutzen dena, XVII. mendearen amaieran jaio zen, testu profano baten gainean ahots bakarlariarentzat konposatua, eta kantata erlijiosoa erritu erlijiosoetarako sortu zen, eta maisu nagusia Johann Sebastian Bach izan zen. Bere kantatak, oro har, hasierako koru batekin artikulatuta egoten ziren, non sopranoek musika gaiari ekiten baitzioten, aria, errezitatibo eta koralen segida batekin osatuz, batzuetan ahotserako prestatutako melodia jotzen zuten instrumentu bakarlarien pasarteekin. Oratorioarekiko funtsezko aldea da oratorioak hori sostengatzen duen argudio bat duela.
Cantata BWV 140 Wachet auf, ruft uns die Stimme, (Esnatu, ahotsak deitzen digu), Bachek Leipzigen Trinitatearen ondorengo hogeita zazpigarren iganderako idatzitako eta 1731ko azaroaren 25ean estreinatutako eliza-kantata da. Kantata hau zazpi mugimendutan egituratuta dago: I (0 '10 ") KORALA .- II (7' 01") ERREZITATIBOA (tenorea) .-. III (7 '50 ") ARIA (sopranoa, baxua) .-. IV (13' 33") KORALA .-. V (17 '12 ") ERREZITATIBOA (tenorea) .-. VI (18' 35 ') ARIA (sopranoa, baxua) .- VII (24' 27") KORALA.
Gaur The Amsterdam Baroque taldearen interpretazioaren bidez ikustea iradokitzen dizugu, Ton Koopmanek (1944) gidatzen duen Orchestra & Choir-ekin, XVII. eta XVIII. mendeetako errepertorioan aditua den organista, klabezinista eta orkestra zuzendari nederlandarra.
Franz Joseph Haydn (1732-1809), konpositore austriarra, bere anaia Michael Haydn ere konpositore bikaina izan zelarik, klasizismoaren oinarri nagusietako bat izan zen (1750-1820). Sei urterekin klabezin eta biolin ikasketak hasi zituen. Zortzi urterekin, Vienako San Esteban Katedraleko koralista gisa onartu zuten, eta musika-ikasketekin jarraitu zuen. Ahotsa aldatu ondoren, lan asko eginez biziraun behar izan zuen, Carl Philipp Emanuel Bachen lanak aztertzen zituen bitartean. Mozartekin adiskidetasun estua izan zuen eta Beethovenen irakasle izan zen. Sonata formaren oinarri nagusiak finkatu zituen, eta baita soka-laukotearen eta sinfoniaren egitura formala. 77 urterekin hil zen Vienan.
Haydnen lanen katalogoa. Joseph Haydnen lanak, Anthony van Hobokenek sortutako sistemaren arabera sailkatuta daude gaur egun, eta Robbins Landon eta bere emazte Christak berrikusi eta osatu dituzte. Nahiz eta mundu osoan erabilia den, gaur egun badakigu ez duela obren konposizioaren kronologia zehatz-mehatz islatzen, Hobokenek katalogoan erabilitako irizpidea baita. Lan bakoitza kategoriari dagokion zifra erromatar batekin identifikatzen da, gehienetan genero bati dagokiona. Kategoria batzuek azpibanaketak dituzte, letra xehe batez adierazten dena, eta jarraian zenbaki arabigo (1, 2, 3, …) bat agertzen da, kategoriaren barruko obra zehatzaren ordenarekin bat datorrena. Zifra horien aurretik Hoboken hitza (katalogoaren egilearen oroimenez) eta batzuetan Hob hitza daude.
Tronpeta eta orkestrarako kontzertua mi bemol maiorrean, Hob. VIIe/1, Haydnen instrumentu honetarako kontzertu bakarra da. Haydnek konposatu zuen 1796an, 64 urte zituela, Anton Weidingerrek eskatuta. Azken honek 4 urte inguru eman zituen bere instrumentu berria obra txikiagoekin probatzen eta bere teknika propioa prestatzen. 1800eko martxoaren 22an estreinatu zuen Vienan. Bost giltzetako tronpetarako lehen kontzertua da, brontzezko instrumentu tradizionalen mugak gainditu ahal izateko sortutako instrumentua; gaur egun 1813an sortutako hiru pistoiko tronpetak gaindituko zuen instrumentua. Kontzertua hiru mugimendutan egituratuta dago: I (0'29") ALLEGRO sonata forman (esposizioa-garapena-reesposizioa) idatzia.-. II (7' 10") ANDANTE sonata forman idatzia.-. III (11 '00 ") FINALE ALLEGRO rondo forman idatzia.
Gaurko bertsioa Alison Balsom tronpeta-jotzaile ingelesak eskaintzen digu. Gaztea izan arren, 2013an Gramophone Awards sariak urteko artista izendatu zuen; 2009an Londresko Promsen gauetan bakarlari gisa aritu zen eta Leicester Unibertsitateko eta Anglia Ruskin Unibertsitateko ohorezko doktoregoak jaso ditu; Guildhall School of Music and Dramako ohorezko kidea da.
Edvard Grieg (1843-1907) musikagile eta pianista norvegiarra izan zen, erromantizismoko ordezkari nagusietako bat. Bere ama, Gesine, bere lehen piano irakaslea izan zen; geroago, 1858ko uda borealean, Griegek, Ole Bull biolin jotzaile norvegiar ospetsua ezagutu zuen, familiaren laguna eta amaren koinatua. Griegek bere herrialdeko folkloreko kantu eta abesti asko moldatu zituen, eta, horrela, norvegiar nortasun nazional bat sortzen lagundu zuen, Jean Sibeliusek Finlandian edo Antonín Dvořákek Bohemian egin zuten bezala. Bere lanik garrantzitsuenak honako hauek dira: Pianorako Kontzertua la minorrean, Pieza lirikoak diren lan intimistak (Pianorako), Suite Holberg (gaur eskaintzen duguna) eta bereziki, Peer Gynt, Henrik Ibsen idazleak izen bereko dramarako eskatuta idatzi zuen musika intzidentala.
Peer Gynt Opus 23 Edvard Griegen bi ekitaldiko balleta da, Henrik Ibsen antzerkigile norvegiarraren Peer Gynt obrarako egina. Nahiz eta publiko zabalaren artean ospetsuagoak egin diren egileak berak idatzitako bi suiteak, 1. suitea op. 46 eta 2. suitea op. 55, gaur Orquesta Filarmónica Estatal de Eslovaquia ren eskutik eskaintzen duguna, Stephen Gunzenhauser maisu estatubatarrak zuzendua.
SUITE 1: I (0:00) GOIZA .-. II (4:30) AASEREN HERIOTZA .-. III (9:37) ANITRAREN DANTZA .-. IV (13:13) MENDIKO ERREGEAREN KOBAN .-. SUITE 2: I (15:48) INGRIDEN AIENEA .-. II (20:13) ARABIAR DANTZA .-. III (24:57) PEER GYNTEN ITZULERA .-. IV (27:35) SOLVEIGEN KANTUA
Vanraj Bhatia (1927 - 2021) indiar konpositore ezaguna izan zen Indiako olatu berriko zineman egindako lanagatik. Indiako mendebaldeko musika klasikoko konpositore nagusietako bat ere izan zen. Bhatiak Musika Zuzendaritza Onenaren Zinema Sari Nazionala jaso zuen Tamas telebistarako filmarengatik (1988), Sangeet Natak Akademi saria Musika Sortzaile eta Esperimentalagatik (1989) eta Padma Shri saria (2012), Indiako laugarren kondekorazio zibil altuena. Bombayn hil zen.
Kutchi enpresarien familia batean jaioa, Bhatia Bombayko New Era Schoolera joan zen eta Deodhar Musika Eskolako ikasle gisa ikasi zuen musika klasiko indostanikoa; konposizioa ikasi zuen Howard Ferguson, Alan Bush eta William Alwynekin. 1954an, Londresko Royal Academy of Music-en urrezko dominarekin graduatu ondoren, Rockefeller beka bat (1954-1958) eta Frantziako gobernuaren beka bat (1957-1958) lortu zituen. Beka horri esker, Nadia Boulangerrekin ikasi zuen Parisko Kontserbatorioan bost urtez. Bhatiak nagusiki New Wave mugimendu indiarreko zinemagileekin lan egin zuen, telebista saio ugarietarako musika konposatzeaz gain, baita dokumental ugaritarako ere. Musika espiritualeko albumak ere argitaratu ditu Music Today zigiluarekin eta Osakako Expo '70 eta New Delhiko Asia 1972 azoketarako musika konposatu du. Bhatia India mendebaldeko musika klasikoko konpositore ezagunena da. Bere lanik interpretatuenak Fantasia eta Fuga Do Maiorrean pianorako, Sinfonia Kontzertantea soketarako eta gaur aurkezten dugun Sei Urtaroak kantu-zikloa dira.
Denontzako musikari buruzko iradokizunak
Helen Merrill AEBetako jazz abeslari ospetsua da, 1930eko uztailaren 21ean New Yorken jaioa (Jelena Ana Milcetic du benetako izena). Estilo introspektibo, emozional eta sofistikatuagatik da ezaguna, baita jazzeko estandarrei bizitza berria emateko duen gaitasunagatik ere, ahots bereizgarri, etereoa eta aldi berean beroa erabiliz. 40ko hamarkadaren amaieran hasi zen profesionalki abesten, baina 50eko hamarkadan iritsi zitzaion errekonozimendu handia. Ahots leuna, sotila, fraseatze melodiko eta emozionala izan du, eta eragin handia izan du ondorengo belaunaldientzat. 60ko eta 70eko hamarkadetan bereziki ezaguna izan zen Europan eta Japonian, herrialde horietan bizi eta luze grabatu baitzuen. Bere ibilbidean 30 disko baino gehiago bildu ditu, horietako asko kritikak goraipatuak; bere kolaborazioen artean Gil Evans, Bill Evans, Stan Getz eta Torrie Zito (bere bigarren senarra) daude.
Khea (Ivo Alfredo Thomas Serue), Buenos Aireseko Virreyesen jaioa 2000ko apirilaren 13an, argentinar rap-kantari, abeslari eta konpositorea da. 2017an hasi zuen bere ibilbidea, bere lehen singleetako bat kaleratuz: "Loca", Argentinako trap kanturik ikonikoenetako bat, Duki, Cazzu eta Bad Bunnyrekin batera. 2020an Trapicheo izeneko bigarren extended playa kaleratu zuen, trap generoko abestiekin soilik, geroago beste genero batzuetan sartzeko eta sinpleak kaleratzeko. 2022an musikan geldiune bat egin ondoren, urtebete geroago itzuli zen Serotonina albumarekin. Bertan, desamodioa, depresioa eta antsietatea bezalako gaiak jorratzen ditu, rock alternatiboa, saltsa, reggaetoia eta batxata bezalako generoak barne hartzen dituen kantu bilduma eklektiko baten barruan.
Negu Gorriak 1990ean Gipuzkoan sortutako musika alternatiboko taldea izan zen. Eragin handia izan du rockaren garapenean, bai Euskal Herrian, baita Espainian eta Frantzian ere. Estatu espainiarreko rock talderik «garrantzitsuenetakotzat» jo da. Taldearentzat funtsezkoak ziren hiru estilotan oinarritzen zen fusio-musika praktikatzen zuten: rocka, rapa eta reggaea, euskal musika tradizionalaz gain. Ideologia politiko sendoa mantendu zuten, euskara aukeratzetik hasi eta lan egiteko moduan zein kantuen gaiekin jarraituz; horren erakusgarri, euren lehen kontzertua Herrera de la Manchako kartzelaren aurrean eskaini zutela. Taldea 1996an desegin zen.
Borreroak Baditu Milaka Aurpegi (El verdugo tiene miles de caras): 00:00 - Bi doberman beltz (Dos dobermans negros) .-. 03:43 - NG bada (NG es) .-. 04:23 - Bost gehiago (Cinco más) .-. 07:21 - Hipokrisiari Stop! (¡Stop a la hipocresía!) .-. 09:39 - Dollar area (Área dólar) .-. 12:30 - Itxoiten (Esperando) .-. 16:54 - Dallas-Euskadi 1963 .-. 17:36 - JFK .-. 22:02 - Kolore bizia (Color vivo) .-. 25:50 - No problem .-. 26:39 - Sabel-hiztunaren ordu ikaragarria (La hora terrorífica del ventrílocuo) .-. 30:35 - Hiltzeko era ugari (Muchas formas de morir) .-. 34:52 - Denok gara Malcolm X (Todos somos Malcolm X) .-. 36:32 - Borreroak baditu milaka aurpegi (El verdugo tiene mil caras) .-. 42:47 - Rock&Rollaren jukutria (El gran timo del Rock&Roll) .-. 45:48 - Pistolaren mintzoa (Lenguaje de las pistolas) [cover de M-ak] .-. 48:30 - Erori (Caer) .-. 52:39 - Chaquito.-. 56:34 - Euskaldunok eta zientzia (Los vascos y la ciencia) .-. 59:52 - Hemen izango bazina (Si estuvieras aquí) .-. 1:04:24 - Kaixo (Hola-Adiós) [cover de Delirium Tremens] .-. 1:07:17 - Arrano beltza (El Águila Negra) [cover de Mikel Laboa]
Leona Lewis (Londres, 1985eko apirilaren 3a) R&B-ko abeslari britainiar bat da, kritikak Céline Dion, Mariah Carey, Whitney Houston eta Christina Aguilera bezalako abeslariekin alderatu duena. Bere lehen singlea, «A Moment Like This», munduko errekorra haustea lortu zuen, 50.000 aldiz deskargatu baitzuten 30 minutu baino gutxiagoan. 2007an kaleratu zuen estudioko lehen albuma, Spirit, bederatzi herrialdetan lehena izan zena eta Erresuma Batuan hamar aldiz platinoa izan zena. Ondoren, «Bleeding Love», albumeko bigarren singlea, 17 herrialdetan (Australia, Alemania, Estatu Batuak, Erresuma Batua, Japonia, etab.) lehena dena. Zazpi Brit Awards eta hiru Grammy sarietarako izendatu dute, eta 20 milioi album eta erraz baino gehiago saldu ditu munduan zehar.
Bideo bereziei buruzko iradokizunak
Dantza bretoia Bretainian, Frantziako zelta eskualdean, jatorria duen dantza tradizionalaren forma bat da. XIX. mendeko nekazal elkartean, dantza egiteko aukerarik ohikoena ezkontza bat zen. Dantzatzeko beste aukera batzuk hauek izan ziren: etxe berri bateko lur-zorua kolpatzea edo hondatutako lur-zoru bat konpontzea. Nekazal lanaren ondorengo ospakizunak (uztaren jaialdi bat bezala) ospakizun sekularrak izan ziren, festa erlijioso batekin batera. Oraintsuago, XX. mendearen bigarren erdian, dantza tradizional bretoiaren berpizkunde bat gertatu da, hainbesteraino, non orain kultur adierazpen bretoi garaikidearen abangoardiatzat har daitekeen, laguntzen dion musikarekin batera.
Tari Pendet Baliko dantza tradizional bat da, jatorrian elizetako erritual erlijiosoen zati bezala egiten zena, jainkoei loreak eskainiz. Denborarekin, ongietorri dantza bihurtu zen, bereziki gonbidatuak eta ekitaldi sozialak ohoratzeko. Dantzariek, sarritan emakume gazteek, garbitasuna eta jainkoei edo gonbidatuei egindako eskaintzak sinbolizatzen dituzten loreak eramaten dituzte, eta dantzak, berriz, Baliko gamelan musika du lagun (idiofonoen multzoa: xilofonoak eta abar), giro magikoa sortzen duena. Dantzariek Baliko kebaia eta kain (oihal tradizionalak) erabiltzen dituzte, mugimendu leunak eta delikatuak egiten dituzten bitartean, erreberentzia eta errespetua adieraziz.
Caboclinhos, Pernambucoko (Brasil) inauterietan indiarrez jantzitako taldeek egindako dantza folklorikoa da. Talde horiek, buruko deigarriak, lumazko apaingarriak gerriko eta orkatiletan, lepokoak, ehiza- eta borroka-eszenak irudikatzen dituzte. Historian zehar, Caboclinhoak, Juremaren gurtzarekin erlazionatuta daude, caboclek sakratutzat jotzen duten tea ekoizten duen zuhaitza (zurien eta indiarren mestizajea). Dantza indartsua eta azkarra da, parte-hartzaileen trebetasuna eta trebetasuna eskatzen duena. Urrats batzuetan, makurtuta dantzatzen da, behera eta gora azkar; eta, aldi berean, bueltaka, oinetako behatzetan eta orpoetan sostengatua, erresistentzia fisiko handia eskatuz.
Jaime Arôxa (1961) brasildar dantzari, koreografo eta maisua da. Brasilgo dantza-profesionalik handienetako bat da. 1986an, bere eskola sortu zuen. Irakasle bizitzarekin batera, antzerki-lanak, filmak, eleberriak eta ikuskizunak koreografiatzen ditu. Saltsa ikasi zuen Kuban eta Costa Rican, eta Europako hainbat herrialdetara bidaiatu zuen lehiaketa-dantza ikasten, besteak beste, Frantzia, Italia eta Alemaniara. Hamar urte baino gehiagoz ikasi du tangoa Argentinan, Buenos Aires bere bigarren hiri bihurtuz. Jazza eta ballet klasikoa ere ikasi zituen. Kiri Chapman nazioarteko dantzari ezagunarekin ezkondu zen, mundu osoan zehar bidaiatzen duen dantza-bikote bihurtuz.
Kabiliako (Kabyle) amazigh (bereber) dantza tradizionala — batzuetan "Amazing Kabyle Berber dance" esaten zaio ingelesez — kultura-adierazpen aberatsa da, eta sakon errotuta dago Afrikako iparraldeko historian, bereziki Kabiliako eskualde menditsuan, Aljerian. Dantza amazigh (bereber) herritik dator, Afrika iparraldeko biztanle indigenek osatua, eta tradizio asko gorde dituzte, nahiz eta mendeetan kanpoko eraginak izan. Aljeriako ipar-ekialdeko Kabilia eskualdea ezaguna da hizkuntza, musika eta dantza amazigh bizirik mantentzeagatik. Dantza hauek ezkontzetan, herriko jaietan, ospakizun erlijiosoetan eta ekitaldi komunitarioetan aurkezten dira; mugimendu erritmiko azkarrekin dantzatzen dira, eta sorbalda, oin eta aldaken mugimenduek markatzen dituzte. Emakumeek soineko tradizional kabyleak, koloretsuak, brodatu geometrikoak eta zilarrezko bitxiak erabiltzen dituzte, eta gizonek, berriz, arropa tradizional sinpleagoak.
Umeentzako musikari buruzko iradokizunak
Testu hauek egiteko Wikipediako hainbat artikulu eta Adimen Artifizialeko informazio puntualak erabili dira.
Videomusicalis-eko testuak, euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez eginda daude.
